T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi

Ödüllü Kitaplar - Dünya Edebiyatı (Nobel)

Ödüllü Kitaplar - Dünya Edebiyatı(Nobel Ödüllü) Bölümü

       Ödüllü Kitaplar - Dünya Edebiyatı kitap listesine ( Ödüllü Kitaplar - Dünya Edebiyatı (Nobel Ödüllü) Bölümü Kitap Listesi 
) buradan ulaşabilirsiniz ya da KOHA Kütüphane otomasyon sisteminde ( http://koha.ekutuphane.gov.tr/ ) katalog taraması yapabilirsiniz.

ALFRED NOBEL
(1833-1896)

       Alfred Nobel, 21 Ekim 1833'te İsveç'in Stockholm kentinde doğdu. Kimyager, mühendis, dinamiti icat eden bilim adamı ve Nobel Ödülleri’nin fikir babasıdır. Nobel Ödülü, 27 Kasım 1895 tarihli ve 30 Aralık 1896 tarihinde Stockholm’de açıklanan vasiyetnamesiyle ünlü kimyager ve dinamitin mucidi Alfred Nobel tarafından kurulan derneğin verdiği, insanlığa hizmet edenleri ödüllendirmek amacını taşıyan prestijli ve servetinin faizi kullanılarak verilen  bir ödüldür. İlk Nobel ödülleri 1901 tarihinde verilmeye başlanmıştır. Her yıl  Alfred Nobel’in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık gününde sahiplerine veriliyor.

     Alfred Nobel’in vasiyeti;

       “Ardımdan bıraktığım gayrimenkulümün ve servetimin tamamı, aşağıdaki şekilde dağıtılacaktır. Kapital, emniyetli bir şekilde Fon’da toplanmalıdır. Bu Fon’un geliri her yıl insanlığa en büyük hizmeti yapan kişilere dağıtılmalıdır. Bu gelir beş ana bölüme ayrılmalı ve aşağıdaki şekilde dağıtılmalıdır. Bir kısım fizik sahasında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısım kimya sahasında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısmı fizyoloji ya da tıp alanında en büyük keşfi yapan kişiye verilmelidir. Bir kısım edebiyat sahasında en büyük eseri yazan kişiye verilmelidir. Bir kısım Milletlerarası barış ve kardeşlik için en büyük çalışmayı yapan kişiye verilmelidir. Fizik ve kimya konusundaki keşifler, İsveç ilim konseyince değerlendirilmelidir. Tıp konusundaki çalışmalar Stokholm’deki Caroline Enstitüsü tarafından değerlendirilmelidir. Edebiyat ve barış konusundaki mükâfatlar İsveç Parlamentosu tarafından seçilen beş kişilik bir heyet tarafından değerlendirilmelidir. En büyük ve kesin arzum mükâfatlar adaylara dağıtılırken kesinlikle milliyet tefrika yapılmamasıdır. En mühimi, mükâfatı alacak şahıs bir İskandinavyalı da olabilir, olmayabilir de…”

Nobel Ödülü Verilen Alanlar

  • “Fizik”, “Kimya”, “Fizyoloji veya Tıp” alanlarında en önemli icadı yapan kişilere

  •  Edebiyat alanında en soylu ve en içten ideali örnek alarak meydana getiren eserin yazarına

  • Halklar arasında kardeşliğin gerçekleştirilmesi, orduların kaldırılması veya sayısının azaltılması, barış kongrelerinin yapılması ve yaygınlaştırılması için en çok çalışan kişilere verilir.Başta beş dalda verilen ödüllere 1969 yılında İsveç Bankası Alfred Nobel anısına bir de İktisat ödülü ekledi. Bu ödüllerin dağıtılmaya başlaması 1901 tarihine denk gelmektedir ve günümüze kadar sürmüştür.

Nobel Ödülü Alanlar Nasıl Belirleniyor?

       Ödüllerin verileceği isimleri seçen kurumlar ve komiteler var. Her kurum farklı bir dalın adayları arasından ödülü kazanan ismi veya kurumu seçiyor. İsveç Kraliyet Akademisi; fizik ve ekonomi dallarının adaylarını değerlendiriyor. İsveç Bilim Akademisi, kimya dalından ödül sahiplerini belirliyor. Karolinska Enstitüsü, fizyoloji veya tıp alanındaki adaylar arasından ödüle layık olanları seçiyor. Edebiyat dalındaki değerlendirmeleri İsveç Akademisi yapıyor. Norveç Nobel Komitesi ise, barış ödülü sahiplerini seçiyor. Nobel Ödülü’nü, belirlenen dallarda uluslararası düzeyde başarı elde etmiş kişiler veya kurumlar alabiliyor. İlgili komiteler tarafından yapılan değerlendirmeler sonucu ödülü almaya hak kazanan kişi veya kurumlara bir madalya, bir diploma ve her yıl farklı miktarlarda para ödülü veriliyor. Bir daldaki ödül, bir veya iki, hatta üç kişi arasında paylaşılabiliyor.

Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazananlar:

1901 Sully Prudhomme (Fransa)
1902 Theodor Mommsen (Almanya)
1903 Bjørnstjerne Bjørnson (Norveç)
1904 Frédéric Mistral (Fransa) ile José Echegaray y Eizaguirre (İspanya)
1905 Henryk Sienkiewicz (Polonya)
1906 Giosuè Carducci (İtalya)
1907 Rudyard Kipling (İngiltere/Britanya)
1908 Rudolf Christoph Eucken (Almanya)
1909 Selma Lagerlöf (İsveç)
1910 Paul Heyse (Almanya)
1911 Count Maurice Maeterlinck (Belçika)
1912 Gerhart Hauptmann (Almanya)
1913 Rabindranath Tagore (Hindistan)
1914 Ödül verilmedi
1915 Romain Rolland (Fransa)
1916 Verner von Heidenstam (İsveç)
1917 Karl Adolph Gjellerup (Danimarka) ile Henrik Pontoppidan (Danimarka)
1918 Ödül verilmedi
1919 Carl Spitteler (İsviçre)
1920 Knut Hamsun (Norveç)
1921 Anatole France (Fransa)
1922 Jacinto Benavente (İspanya)
1923 William Butler Yeats (İrlanda)
1924 Wladyslaw Reymont (Polonya)
1925 George Bernard Shaw (İrlanda)
1926 Grazia Deledda (İtalya)
1927 Henri Bergson (Fransa)
1928 Sigrid Undset (Norveç)
1929 Thomas Mann (Almanya)
1930 Sinclair Lewis (ABD)
1931 Erik Axel Karlfeldt (İsveç)
1932 John Galsworthy (İngiltere/Britanya)
1933 Ivan Alekseyevich Bunin (Rusya ya da SSCB )
1934 Luigi Pirandello (İtalya)
1935 Ödül verilmedi
1936 Eugene O'Neill (ABD)
1937 Roger Martin du Gard (Fransa)
1938 Pearl S. Buck (ABD)
1939 Frans Eemil Sillanpää (Finlandiya)
1940-1943 Ödül verilmedi
1944 Johannes Vilhelm Jensen (Danimarka)
1945 Gabriela Mistral (Şili)
1946 Hermann Hesse (İsviçre)
1947 André Gide (Fransa)
1948 T. S. Eliot (ABD) / (İngiltere/Britanya)
1949 William Faulkner (ABD)
1950 Bertrand Russell (İngiltere/Britanya)
1951 Pär Lagerkvist (İsveç)
1952 François Mauriac (Fransa)
1953 Sir Winston Churchill (İngiltere/Britanya)
1954 Ernest Hemingway (ABD)
1955 Halldór Laxness (İzlanda)
1956 Juan Ramón Jiménez (İspanya)
1957 Albert Camus (Fransa)
1958 Boris Pasternak (Rusya ya da SSCB )
1959 Salvatore Quasimodo (İtalya)
1960 Saint-John Perse (Fransa)
1961 Ivo Andric (Yugoslavya)
1962 John Steinbeck (ABD)
1963 Giorgos Seferis (Yunanistan)
1964 Jean-Paul Sartre (reddetti) (Fransa)
1965 Mihail Şolohov (Rusya ya da SSCB )
1966 Shmuel Yosef Agnon (İsrail) ile Nelly Sachs (Batı Almanya)
1967 Miguel Ángel Asturias (Guatemala)
1968 Yasunari Kawabata (Japonya)
1969 Samuel Beckett (İrlanda)
1970 Aleksandr Soljenitsin (Rusya ya da SSCB )
1971 Pablo Neruda (Şili)
1972 Heinrich Böll (Batı Almanya)
1973 Patrick White (Avustralya)
1974 Eyvind Johnson (İsveç) ile Harry Martinson (İsveç)
1975 Eugenio Montale (İtalya)
1976 Saul Bellow (Kanada / ABD)
1977 Vicente Aleixandre (İspanya)
1978 Isaac Bashevis Singer (ABD)1979 Odysseas Elytis (Yunanistan)
1980 Czeslaw Milosz (Polonya / ABD)
1981 Elias Canetti (İngiltere/Britanya)
1982 Gabriel García Márquez (Kolombiya)
1983 William Golding (İngiltere/Britanya)
1984 Jaroslav Seifert (Çekoslovakya)
1985 Claude Simon (Fransa)
1986 Wole Soyinka (Nijerya)
1987 Joseph Brodsky (Rusya / ABD)
1988 Necip Mahfuz (Mısır)
1989 Camilo José Cela (İspanya)
1990 Octavio Paz (Meksika)
1991 Nadine Gordimer (Güney Afrika)
1992 Derek Walcott (Saint Lucia)
1993 Toni Morrison (ABD)
1994 Kenzaburo Oe (Japonya)
1995 Seamus Heaney (İrlanda)
1996 Wislawa Szymborska (Polonya)
1997 Dario Fo (İtalya)
1998 José Saramago (Portekiz)
1999 Günter Grass (Almanya)
2000 Gao Xingjian (Fransa)
2001 Vidiadhar Surajprasad Naipaul (İngiltere/Britanya)
2002 Imre Kertész (Macaristan)
2003 John Maxwell Coetzee (Güney Afrika)
2004 Elfriede Jelinek (Avusturya)
2005 Harold Pinter (İngiltere/Britanya)
2006 Orhan Pamuk (Türkiye)
2007 Doris Lessing (İngiltere/Britanya)
2008 Jean-Marie Gustave Le Clézio (Fransa)
2009 Herta Müller (Almanya)
2010 Mario Vargas Llosa (Peru)
2011 Tomas Gösta Tranströmer (İsveç)
2012 MoYan (Guan Moye) (Çin)
2013 Alice Munro (Kanada)
2014 Patrick Modiano (Fransa)
2015 Svetlana Aleksiyeviç (Beyaz rusya)
2016 Bob Dylan (Asıl adı: Robert Allen Zimmerman) (ABD)
2017 Kazuo Ishiguro (Japon asıllı İngiltere vatandaşı)
2018 Ödül verilmedi

1958 yılında Rusya-doğumlu Boris Pasternak bu ödüle layık görülmüş, ancak Sovyetler Birliği hükümetinin baskısı altında bu ödülü reddetmek zorunda kalmıştır.

• 1964 yılında Jean-Paul Sartre, geçmişte tüm resmî ödülleri reddettiği gibi, bu ödülü de reddetmiştir.

• Bugüne kadar on iki kadın Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır ki, Nobel Barış Ödülü ile birlikte, diğer tüm Nobel dallarından daha fazladır.

• Nobel Edebiyat Ödülü'nün verildiği tüm bu yıllar boyunca sadece dört defa, ödül iki kişiye verilmiştir (1904, 1917, 1966, 1974). Ayrıca yedi defa Nobel Edebiyat Ödülü verilmemiştir (1914, 1918, 1935, 1940-1943).